Roman Maciejewski

Kalendarium - 1920–1929

1920

Pierwsze występy dziesięcioletniego Romana jako pianisty i organisty.

Maciejewski wstępuje do harcerstwa i prowadzi tam amatorski chór.

 

24 stycznia — w Sali Konserwatorium Muzycznego w Warszawie pierwszy po wojnie koncert kompozytorski Szymanowskiego (stosunkowo skromna frekwencja na tym koncercie bardzo dotknęła kompozytora)
15 maja — w Paryżu zostaje prawykonany balet Igora Strawinskiego Pulcinella uznany za modelowy przykład neoklasycyzmu.
13–25 sierpnia Bitwa Warszawska – kulminacyjny moment wojny polsko-sowieckiej (zwany później „cudem nad Wisłą”).
Piet Mondrian – publikuje traktat pt. Neoplastycyzm – manifest awangardy związanej z geometryczną abstrakcją.

1921

18 marca — Traktat pokojowy w Rydze kończy wojnę polsko–sowiecką.
Paul Klee zostaje profesorem Bauhausu.
Nadia Boulanger zaczyna uczyć w Szkole Amerykańskiej w Fontainbleau.

1922

2 lutego — ukazuje się drukiem Ulisses Jamesa Joyce’a.
3 marca – w Toruniu przychodzi na świat Kazimierz Serocki.
18 listopada — w Paryżu umiera Marcel Proust.
16 grudnia — pierwszy prezydent odrodzonej Polski Gabriel Narutowicz zostaje zamordowany.

1923

30 marca przychodzi na świat najmłodszy brat Romana – Wojciech (1923–2018). Zostanie on w przyszłości nie tylko znanym reżyserem teatralnym, ale do końca życia będzie niestrudzonym promotorem twórczości brata.

 

Sigmund Freud publikuje fundamentalne dzieło psychoanalizy Ego i id.
Arnold Schönberg kończy swój pierwszy w pełni dodekafoniczny utwór – Suitę op. 25.

1924

22 czerwca Maciejewski zostaje przyjęty do Konserwatorium w Poznaniu dzięki stypendium hrabiego Krzysztofa Mielżyńskiego. Jego profesorem fortepianu zostaje Bohdan Zaleski, harmonii Kazimierz Sikorski, a solfeżu Stanisław Wiechowicz.

Jak wspomina kolega Romana z tych lat, Mirosław Dąbrowski:

Chodziliśmy na wiele koncertów, przeżywaliśmy zachwyty i wzruszenia słuchając sławnych pianistów. Podobnie jak cała młodzież konserwatoryjna dyskutowaliśmy, który z naszych wielkich chopinistów gra lepiej: Aleksander Michałowski czy Józef Śliwiński, a może Henryk Melcer. Artur Rubinstein fascynował nas wszystkich wspaniałymi kreacjami muzyki hiszpańskiej.

 

21 stycznia — śmierć Włodzimierza Ilicza Lenina. Władzę w Rosji przejmuje Józef Stalin.
W Warszawie powstaje grupa awangardowych plastyków „Blok” skupiona wokół Mieczysława Szczuki, Władysława Strzemińskiego i Katarzyny Kobro.
Ukazuje się najważniejsze dzieło Tomasza Manna — powieść Czarodziejska Góra.
Władysław Reymont otrzymuje Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za Chłopów.

1925

Maciejewski rozpoczyna naukę w Gimnazjum im. Św. Jana Kantego w Poznaniu.

Zostaje też asystentem Wiechowicza w prowadzonym przez niego chórze.

 

26 marca — przychodzi na świat Pierre Boulez.
26 kwietnia — zostaje wydana pośmiertnie powieść Franza Kafki — Proces.
24 grudnia — Benito Mussolini dochodzi do władzy we Włoszech.
José Ortega y Gasset wydaje swoje podstawowe dzieło estetyczne — O dehumanizacji sztuki.

1926

Maciejewski zastępuje Wiechowicza w prowadzeniu chóru, w czasie kiedy ten wyjeżdża na stypendium do Paryża. Jak wspomina kompozytor:

Pierwsza próba odbyła się pod znakiem absolutnego chaosu. Byłem wątłym, małego wzrostu chłopcem i wszyscy pomyśleli, że to jakiś żart. Pozwoliłem im trochę poszumieć, ale po chwili tupnąłem z całej siły w estradę, co zabrzmiało jak wystrzał z karabinu, unieruchomiłem ich hipnotycznym – jak mi się wydawało – spojrzeniem i zapadła głucha cisza. I tę ciszę miałem już potem przez cały rok zastępstwa za profesora.

Początek współpracy Maciejewskiego w charakterze akompaniatora ze szkołą tańca Walentyny Szaposznik-Wiechowicz. Poznaje tam tancerkę Marcellę Hildebrand, którą obdarza młodzieńczym uczuciem.

Powstaje pierwsza poważna kompozycja Maciejewskiego – Sonata na fortepian (niezachowana).

 

12 maja — początek przewrotu w Polsce, który doprowadzi do przejęcia władzy przez Marszałka Józefa Piłsudskiego.
12 maja — prawykonanie I Symfonii Dymitra Szostakowicza.
5 grudnia — w Giverny umiera Claude Monet, twórca i ostatni żyjący przedstawiciel impresjonizmu.

1927

Liczne zajęcia muzyczne powodują, że Maciejewski nie zdaje matury i przenosi się do Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego

Powstają Pieśni poznańskie (nie zachowane)

 

Karol Szymanowski zostaje rektorem Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Warszawie.
Werner Heisenberg formułuje zasadę nieoznaczoności o wielkich implikacjach nie tylko dla fizyki kwantowej, ale i dla filozofii.
Henri Bergson otrzymuje Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.
Martin Heidegger wydaje swoje fundamentalne dzieło filozoficzne Bycie i czas.

1928

Maciejewski otrzymuje świadectwo maturalne i rozpoczyna naukę na Uniwersytecie Poznańskim (filozofia i muzykologia).

Powstają pierwsze Mazurki Maciejewskiego. Mazurki będzie tworzył Maciejewski do końca życia.

 

26 lipca — w Grodzisku Mazowieckim przychodzi na świat Tadeusz Baird.
22 sierpnia — przychodzi na świat Karlheinz Stockhausen.
22 listopada — prawykonanie Bolera Ravela w Paryżu
Władysław Strzemiński publikuje pracę Unizm w malarstwie.

1929

Maciejewski bierze udział (jako członek chóru) w poznańskim wykonaniu Stabat Mater Szymanowskiego (które ma miejsce dwa miesiące po warszawskiej premierze).

Powstają kolejne kompozycje fortepianowe Maciejewskiego: Kołysanka (pierwsza zachowana kompozycja kompozytora) i Wariacje.

 

11 stycznia — prawykonanie Stabat Mater Karola Szymanowskiego w Warszawie.
29 stycznia — ukazuje się powieść Ericha Marie Remarque’a — Na Zachodzie bez zmian.
24 października — krach na nowojorskiej giełdzie rozpoczyna tzw. wielki kryzys.
Ukazuje się drukiem cykl Sześć pieśni kurpiowskich na chór a capella Karola Szymanowskiego