Roman Maciejewski

Kalendarium - 1970–1979

1970

W liście do brata Maciejewski przedstawia diagnozę współczesnej kultury amerykańskiej:

Tutaj w Ameryce, mimo wysiłków postępowców, poważni estetycy biadają nad upadkiem teatru – chóry golasów na scenie, poza sceną i publicznie demonstrowane akty seksualne w oparach haszyszu i marihuany jakoś niezdolne są zaspokoić ludzkiej tęsknoty za tym trudno wytłumaczalnym «czymś» co nazywamy pięknem.

 

14 października – prawykonanie Koncertu wiolonczelowego Witolda Lutosławskiego.
14 grudnia – początek „wydarzeń gdańskich”. W rezultacie Władysław Gomułka musi ustąpić, do władzy dochodzi Edward Gierek.
Nagroda Nobla dla Aleksandra Sołżenicyna.
Magdalena Abakanowicz tworzy swoje Environments.

1971

Maciejewski pisze Kwintet na instrumenty dęte, łączący klasyczną formę wariacji opartych na tradycyjnej pieśni ludowej Oj chmielu, chmielu z szeregiem dwunastodźwiękowym.

Zaczyna udzielać prywatnych lekcji kompozycji.

 

6 kwietnia – umiera Igor Strawiński.
11 kwietnia – umiera Zbigniew Drzewiecki.
3 grudnia – prawykonanie Drumming Steva Reicha, arcydzieła nurtu minimal music.

1972

Powstaje kolejny utwór kameralny Maciejewskiego – Widoki znad morza na orkiestrę kameralną.

W lipcu kompozytor przyjeżdża do Polski. Zatrzymuje się w warszawskim mieszkaniu brata Wojciecha przy ulicy Służewskiej. Spotyka się z dawnymi znajomymi: Jerzym Waldorffem, Zygmuntem Mycielskim, Stefanem Kisielewskim, Jerzym Kawalerowiczem i Witoldem Lutosławskim. Odwiedza matkę i siostrę Jadwigę w Swarzędzu pod Poznaniem. W drodze powrotnej do USA odwiedza Kopenhagę, Göteborg i Sztokholm.

 

26 maja – ZSRR i USA podpisują w Moskwie układ rozbrojeniowy SALT.
15 września – premiera filmu Dyskretny urok burżuazji w reżyserii Louisa Buñuela.
Powstaje pierwsza część Makrokosmosu George’a Crumba.

1973

Maciejewski dokonuje korekt i skrótów swojego Requiem, w związku z planowanym na 1975 wykonaniem utworu w Los Angeles.

 

18 lutego – premiera Dziadów w reżyserii Konrada Swinarskiego w Teatrze Starym w Krakowie.
8 kwietnia – umiera Pablo Picasso.
22 czerwca – w Warszawie prapremiera II Symfonii „Kopernikowskiej” Henryka Mikołaja Góreckiego.
18 września – przyjęcie RFN i NRD do ONZ.
17–25 października – „wojna Jom Kippur” między Izraelem a Egiptem i Syrią.

1974

25 kwietnia – tak zwana „rewolucja goździków” w Portugalii.
Zostaje wydany zbiór wierszy Zbigniewa Herberta Pan Cogito.
Powstaje Krzesany Wojciecha Kilara, orkiestrowy „przebój” przyjęty początkowo z wielkim zdziwieniem i konsternacją.

1975

1 listopada – amerykańskie prawykonanie Requiem Maciejewskiego w Music Center w Los Angeles. Dziełem dyryguje Roger Wagner. Tym razem utwór odnosi oszałamiający sukces. Po koncercie kompozytor otrzymuje wiele propozycji, jednak żadnej z nich nie podejmie. Skorzysta natomiast z okazji, aby na nowo przemyśleć swoje życie.

1 sierpnia – podpisanie Aktu Końcowego Konferencji Bezpieczeństwa w Helsinkach.
9 sierpnia – umiera Dymitr Szostakowicz.
Pokojowa Nagroda Nobla zostaje przyznana rosyjskiemu dysydentowi Andriejowi Sacharowowi.
Edward Stachura pisze opowieść Wszystko jest poezją.

1976

12 lutego umiera matka Romana – Bronisława. Kompozytor przyjeżdża do Polski na pogrzeb, po czym wraca do USA.

 

5 czerwca – wybuchają strajki w Ursusie i w Radomiu.
17 lipca – nieformalne zawiązanie się Komitetu Obrony Robotników.
4 grudnia – w Aldeburgh umiera Benjamin Britten.
Henryk Mikołaj Górecki kończy III Symfonię (wykonaną w kolejnym roku).

1977

Na przełomie stycznia i lutego Maciejewski sprzedaje wszystkie dobra w Stanach Zjednoczonych i leci na Azory. Ostatecznie spędza pół roku na wyspie Graziosa, izolowanej dla osób z zewnątrz, aby ostatecznie zdecydować się na powrót do Szwecji. Po drodze odwiedza jeszcze Maroko i Polskę, gdzie zatrzymuje się nie tylko w Warszawie, ale jedzie też do Poznania, Swarzędza, Krakowa i w Tatry. O decyzji pozostania w Szwecji miało zadecydować …pianino. Jak wspomina kompozytor:

„to pianino w dużej mierze zadecydowało o tym, że się tutaj na stałe z całym przekonaniem osiedliłem – dookoła tego pianina trzeba było sobie całkiem nowe życie zorganizować, a udaje mi się wszystko ponad wszelkie oczekiwania pomyślnie.”

 

31 stycznia – otwarcie Centre Georges Pompidou w Paryżu.
25 lutego – premiera filmu Andrzeja Wajdy Człowiek z marmuru.
Na Warszawskiej Jesieni wykonana zostaje Universal Prayer Andrzeja Panufnika. Debiutują Eugeniusz Knapik i Andrzej Krzanowski.

1978

W liście do brata Zygmunta Maciejewski pisze o wysłuchanej w radiu operze Ligetiego:

„Bzdura na tle apokaliptycznej wizji końca świata przy akompaniamencie nie muzyki, ale wrzasków, pisków, ryków i piekielnych hałasów, stwarzających atmosferę monotonnej, w dużym stopniu nużącej histerii.”

 

12 kwietnia – premiera opery Le grand macabre  György Ligetiego w Sztokholmie.
16 października – po śmierci Jana Pawła I konklawe wybiera na papieża Karola Wojtyłę, który przybiera imię Jan Paweł II.
29 listopada – w Chicago premiera opery Raj utracony Krzysztofa Pendereckiego.

1979

22 października – w Paryżu umiera Nadia Boulanger.
25 grudnia – rozpoczęła się interwencja radziecka w Afganistanie.
Na Warszawskiej Jesieni debiutuje Paweł Szymański.
Powstaje i zostaje wydana w drugim obiegu Mała apokalipsa Tadeusza Konwickiego (oficjalnie wydana w 1988).